Kısa cevap: 180 gün
TCMB İhracat Genelgesi'nin 4'üncü maddesinin birinci fıkrası açık: fiili ihracatı gerçekleştirilen işlemlerde ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez.
Genelge aynı fıkrada bir uyarı daha yapıyor: 180 gün azami süredir; bedellerin ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin yurda getirilmesi esastır. Yani 180 gün bir hedef değil, tavan.
Sayacı başlatan olay fiili ihraç tarihidir — siparişin verildiği ya da paranın pazaryeri panelinde göründüğü tarih değil. Bu ayrımı karıştırmak, süreyi olduğundan uzun sanmanın en yaygın sebebidir.
Vadeli satış yapıyorsanız kural değişir
Sözleşmede bedellerin tahsili için fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günden fazla vade öngörülmüşse, bedellerin yurda getirilme süresi vade bitiminden itibaren 90 günü geçemez (md. 4/4).
Ancak bu esnekliğin bir bedeli var: öngörülen vadenin tespiti için ihracatçının yazılı beyanıyla birlikte vade içeren sözleşmenin ya da vadeyi tevsik niteliğini haiz proforma fatura veya poliçenin aracı bankaya ibrazı zorunludur.
Bunun anlamı şu: vadeli çalışacaksanız vadeyi belgeleyin. Sözlü mutabakat, gecikmeyi mazur gösteren bir dayanak oluşturmaz.
Mikro ihracatın en az bilinen kolaylığı: 5.000 dolar eşiği
Genelge'nin 22'nci maddesi, ihracatçının serbest kullanımına bırakılan dövizleri düzenliyor. Buna göre mikro ihracat da dâhil olmak üzere sayılan işlem tiplerinde, 5.000 ABD doları veya karşılığı döviz ya da Türk lirasını geçmeyen tutardaki ihracat işlemlerinde bedellerin tamamının tasarrufu serbesttir.
Genelge, mikro ihracatı 2009/15481 sayılı Karar'ın 126'ncı maddesi kapsamındaki eşyaya ilişkin ihracat olarak tanımlıyor — yani ETGB ile yapılan gönderiler bu tanımın içindedir.
Küçük tutarlı B2C gönderilerle başlayan bir satıcı için bu, kambiyo yükünün pratikte hafiflemesi demektir. Ölçek büyüyüp işlem tutarları eşiğin üzerine çıktığında ise tam disiplin devreye girer.
Bu eşik aslında "ne zaman mali müşavir ve banka sürecimi kurumsallaştırmam gerekir?" sorusunun cevabıdır. Cevabı ölçek büyüdükten sonra aramayın.
Ülkeye göre değişen iki liste
Genelge iki ek liste tutuyor ve bu listeler ihracat bedeli yükümlülüğünü doğrudan etkiliyor. Hangi ülkeye sattığınız, paranın nasıl işleneceğini değiştirir.
Ek:2, ihracat bedelinin yurda getirilmesinde istisna tanınan ülkeleri sayıyor; bu ülkelere yapılan ihracat işlemleriyle ilgili olarak 2018-32/48 sayılı Tebliğ'in bedel getirmeye ilişkin hükmü uygulanmıyor (md. 4/6). Listede İran, Lübnan, Nijerya, Kenya, Belarus, Moldova, Filistin, Suriye gibi ülkeler yer alıyor.
Ek:3 ise bedelin yüzde ellisinin tasarrufunun serbest bırakıldığı ülkeleri içeriyor: Azerbaycan, Cezayir, Fas, Kazakistan, Libya, Özbekistan, Tunus, Türkmenistan ve Ukrayna.
Listeler Hazine ve Maliye Bakanlığı yazılarıyla dönemsel olarak güncelleniyor. Hedef pazar seçmeden önce güncel listeyi Genelge metninden teyit edin.
Payoneer, Wise ve 30 günlük kabul penceresi
Genelge'nin 8'inci maddesinin üçüncü fıkrası, ihracat bedellerinin 6493 sayılı Kanun'un 13'üncü maddesinde belirtilen ödeme hizmeti sağlayıcıları aracılığıyla da yurda getirilebileceğini söylüyor. Bu, uluslararası pazaryerlerinde çalışan satıcı için hayati bir hüküm.
Ancak kabul kararını bankalar veriyor. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarına havale olarak gelen ihracat bedelinin, ilgili kuruluştan efektif olarak alınması ya da bir bankaya havale edilmesi hâlinde, bu efektif veya havalenin bir banka tarafından ihracat bedeli olarak kabulünün 30 gün içerisinde yapılması gerekiyor.
Kabul için ek bir şart daha var: söz konusu bedellerin yurt dışından geldiğine ilişkin aracı ödeme/elektronik para kuruluşunun yazısının ibrazı veya bankanın ilgili kuruluştan yazılı teyit alması gerekiyor.
Sahadaki hata tam burada oluşuyor. Satıcı parayı ödeme kuruluşundan çekiyor, "tahsilat tamam" diyor ve bankaya hiç gitmiyor. Oysa bankaya doğru evrakla gidilmediğinde İBKB düzenlenmiyor ve ihracat hesabı açık kalıyor.
İBKB olmadan iş bitmez
Genelge'nin 23'üncü maddesi, ihracat bedeli dövizlerin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi ve İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) düzenlenmesi hâlinde ihracat hesabının aracı banka nezdinde kapatılacağını söylüyor.
Kapatılmayan hesaplar için süreç vergi idaresine taşınıyor. İhracat bedeli kabulünün, yurda getirme süresi dışında ancak beş iş günlük ihbar süresi içinde yapılması hâlinde hesap ihbar edilmeksizin kapatılabiliyor; bu pencerenin de kaçırılması hâlinde talep doğrudan ilgili vergi dairesine yapılıyor.
Yani "para geldi" ile "ihracat hesabı kapandı" aynı şey değildir. İkincisini yapmadan dosyanız kapanmaz.
Dövizin bir kısmı bankaya satılıyor
Genelge'nin Ek Madde 3 hükmü, İBKB'ye veya DAB'a bağlanan ihracat bedellerinin en az %25'inin belgeyi düzenleyen bankaya satılacağını düzenliyor. Bu bedeller aynı gün Merkez Bankası'na satılıyor ve tam karşılığı bankaca ihracatçıya Türk parası olarak ödeniyor.
Geçici Madde 4 ile bu oran, maddenin yürürlük tarihinden 31/01/2027 (dâhil) tarihine kadar en az %35 olarak uygulanıyor. Oran Hazine ve Maliye Bakanlığı talimatlarıyla dönemsel olarak değiştiği için — Genelge dipnotlarında en son 30.07.2026 tarihli talimata atıf var — işlem yapmadan önce güncel oranı bankanızdan teyit edin.
Bu satış bir kesinti değildir; tutarın tam karşılığı Türk lirası olarak ödenir. Ama döviz pozisyonunuzu ve kur riskinizi etkiler. Yurt dışı fiyatlamanızı kurarken bu kalemi ihmal etmeyin.
Nakit akışı planı: ne yapmalı?
Yurt dışı satış bir pazarlama problemi olmadan önce bir nakit akışı problemidir. Pazaryerinin ödeme takvimi, ödeme kuruluşundan bankaya transfer süresi ve İBKB düzenleme adımı — üçünün toplamı 180 günlük saatin içine sığmak zorundadır.
- Fiili ihraç tarihini sipariş bazında kaydedin; sayaç o tarihten başlar
- Pazaryeri ödeme takvimini gün cinsinden yazın ve 180 günden düşün
- Ödeme kuruluşundan bankaya aktarımı 30 günlük kabul penceresine göre planlayın
- Ödeme kuruluşundan "yurt dışından geldi" teyit yazısını her transferde alın
- Her tahsilat için bankadan İBKB düzenlenmesini talep edin ve dosyalayın
- 5.000 dolar eşiğini aşan işlemleri ayrı takip edin
- Bankaya satış oranını dönemsel olarak bankanızdan teyit edin
Özet
180 gün, tek başına ezberlenecek bir sayı değil; arkasında vade istisnası, ülke listeleri, ödeme kuruluşu kabul penceresi ve İBKB adımı olan bir zincirin tavanı.
Zincirin herhangi bir halkası kopunca sorun ilk aylarda görünmez, dosya vergi dairesine düştüğünde ortaya çıkar. Bu yüzden takip tablosunu satış başlamadan kurun.
Yurt dışı tahsilat akışınızın 180 günlük pencereye sığıp sığmadığını görmek isterseniz ücretsiz analiz talep edebilirsiniz.