Kampanya sonrası klasik tablo
Büyük kampanya biter, panelde sipariş adedi ve ciro rekor kırar, ekip memnundur. Birkaç hafta sonra hakediş geldiğinde tablo değişir: beklenen tutarın belirgin şekilde altında bir para hesaba geçer. Ardından tartışma başlar; kimisi komisyonu, kimisi kargoyu suçlar.
Gerçek sebep genelde daha basittir: kampanya kârlılığı sipariş adediyle değil, indirimin kim tarafından finanse edildiğiyle ölçülür. Aynı yüzdelik indirim, satıcı karşılıyorsa doğrudan katkı payınızdan düşer; platform karşılıyorsa düşmez. Bu iki durum panelde yan yana görünse de finansal olarak tamamen farklı olaylardır.
Hakediş kaydındaki kritik ayrım
Trendyol'un hakediş servisi indirim ve kupon kayıtlarını finansman kaynağına göre ayrı işlem tipleriyle döner. Bu ayrım kampanya kârlılığını ölçmenin tek nesnel yoludur; başka türlü satıcı finansmanlı indirimle platform finansmanlı indirim aynı çuvala girer.
Ayrımı yaptığınızda "kampanya kârlı mıydı" sorusu tek bir orana indirgenir: satıcı karşılamalı indirimin, kampanya döneminde elde edilen ek brüt katkıya oranı. Bu oran birden büyükse kampanya cironuzu büyütüp kârınızı küçültmüştür.
- Discount / DiscountCancel: satıcının finanse ettiği indirim ve iptali.
- Coupon / CouponCancel: satıcının finanse ettiği kupon ve iptali.
- TyDiscount / TyDiscountCancel: Trendyol'un finanse ettiği indirim ve iptali.
- TyCoupon / TyCouponCancel: Trendyol'un finanse ettiği kupon ve iptali.
İptal kayıtları olmadan brüt indirim yanıltır
Kampanya raporunu yalnızca Discount ve Coupon toplamıyla kuran satıcı, maliyeti olduğundan yüksek görür. Çünkü iptal kayıtları (DiscountCancel, CouponCancel) ve iade edilen siparişlerdeki Return kayıtları bu tutarın bir kısmını geri çevirir.
Doğru metrik nettir: satıcı karşılamalı indirim toplamı eksi iptalleri. Aynı şekilde satış tarafında da Sale kayıtlarını Return kayıtlarıyla birlikte okumak gerekir; iade oranı yüksek bir kampanyada brüt ciro ile net ciro arasındaki fark tek başına kararı tersine çevirebilir.
Kampanya değerlendirmesini kampanya bittiği gün yapmak da bu yüzden yanlıştır. İade penceresi kapanmadan bakılan tablo, en iyimser tablodur.
Veri çekerken pratik kısıt: 15 günlük pencere
Hakediş servisi tek sorguda en fazla 15 günlük tarih aralığı kabul eder. Kampanya dönemleri çoğu zaman bu pencereyi aşar; üstüne bir de kampanya öncesi ve sonrası karşılaştırma dönemi eklemek gerekir.
Bu yüzden kampanya analizi manuel çekimle sağlıklı yapılamaz. Minimum kurgu şudur: kampanyadan iki hafta öncesi, kampanya dönemi ve iki hafta sonrası ayrı parçalar hâlinde çekilip tek tabloda birleştirilir. Karşılaştırma yapılmadan ölçülen kampanya, referanssız bir rakamdır.
Ayrıca finansal kayıtların teslimattan sonra oluştuğunu unutmayın: kampanya döneminde alınan siparişlerin bir kısmı takip eden haftaların hakediş verisinde görünür.
Kampanya öncesi fiyat kurgusu: taban fiyat disiplini
Ürün servisinde listPrice değerinin salePrice değerinden küçük olamayacağı kuralı vardır. Yani indirimli fiyatın referansı sizin belirlediğiniz liste fiyatıdır ve kampanya indirimleri bu iki değerin üzerine biner.
Buradaki tuzak şu: kampanyaya girmeden önce ürün bazında bir taban fiyat belirlenmemişse, üst üste binen indirimler katkı payını sessizce negatife çeker. Taban fiyat, komisyon (KDV hariç matrah üzerinden), kargo, beklenen iade maliyeti ve platform kalemleri düşüldükten sonra kabul edilebilir minimum katkı payını bırakan fiyattır.
Kampanya kararını "katılalım mı" diye değil, "hangi ürünler taban fiyatın üstünde kalıyor" diye vermek gerekir. Katalogun tamamıyla girilen kampanya, kârlı ürünlerin kârını zararlı ürünlerin zararına sübvanse etmesidir.
Toplu fiyat hatası sadece zarar değil, görünürlük kaybı üretir
Trendyol; fiyatı beklenenin çok altında veya çok üstünde olan, kritik fiyat hatası içeren ya da tedarik sorunu bulunan ürünlerin satışını durdurup kilitler. "Ürünüm neden yayından kalktı" sorusunun en sık cevaplarından biri budur ve çoğu zaman bir ceza değil, otomatik bir güvenlik kontrolüdür.
Kilit satıcı tarafından kaldırılabilir: ürün kilit kaldırma servisine barkodlar gönderilir, servis bir batchRequestId döner ve sonuç toplu işlem kontrolü servisinden doğrulanır. Yani her kilit için destek talebi açmak gerekmez.
Asıl mesele önlemdir. Ürün servisine tek istekte 1.000'e kadar kalem gönderilebildiği için virgül, kur veya yanlış indirim kurgusundan doğan bir hata katalog geneline saniyeler içinde yayılır. Toplu fiyat güncellemelerinde ön kontrol (beklenen fiyat aralığı dışındaki satırları uygulamadan önce raporlama) opsiyonel değil, zorunlu bir adımdır.
Kampanya sonrası denetim listesi
Aşağıdaki adımlar bir sonraki kampanyaya hangi ürünlerle gireceğinizi belirler. Sonuç bir his değil, ürün bazında bir listedir.
Bu tabloyu bir kez kurduğunuzda kampanya kararı tartışma konusu olmaktan çıkar. Kendi kampanya verinizi bu yapıda ölçmek isterseniz ücretsiz bir ön analiz talep edebilirsiniz.
- Kampanya dönemini 15 günlük parçalar hâlinde çekin; öncesi ve sonrası için de birer karşılaştırma dönemi ekleyin.
- Discount + Coupon toplamından iptalleri düşerek satıcı karşılamalı net indirimi bulun.
- TyDiscount + TyCoupon toplamını ayrı raporlayın; bu tutar sizin maliyetiniz değildir.
- Sale ve Return kayıtlarını birlikte okuyup net ciroyu hesaplayın; iade penceresi kapanmadan karar vermeyin.
- Ürün bazında: net katkı payı = net ciro − komisyon − kargo − satıcı karşılamalı indirim − platform kalemleri.
- Katkı payı negatif çıkan ürünleri bir sonraki kampanyanın dışında bırakın veya taban fiyatını yükseltin.