Oranı bilmek, maliyeti bilmek değildir
Kârlılık konuşması çoğu mağazada tek soruyla başlar: bu kategoride komisyon yüzde kaç? Oran doğru öğrenilse bile, o oranın hangi tutara uygulandığı, faturaya nasıl yansıdığı ve hakedişten hangi sırayla düşüldüğü bilinmiyorsa hesapladığınız kâr gerçek kâr olmaz. Trendyol tarafında maliyet tek bir satır değildir; farklı servislerde duran bir kalemler zinciridir.
Komisyon oranları marka, alt kategori, satıcı seviyesi ve kampanya dönemine göre değişebildiği için, internette yayınlanan genel oran tablolarına değil kendi mağazanızın anlaşma bilgilerine bakmanız gerekir. Bu yazıda oran yok, mekanizma var: matrah nedir, KDV nereye girer, komisyon dışında ne kesilir ve para tam olarak ne zaman hesabınıza geçer.
Komisyonun matrahı KDV hariç fiyattır
Kategori komisyonu, müşterinin gördüğü KDV dahil etiket fiyatı üzerinden değil, KDV hariç satış fiyatı üzerinden hesaplanır. Küçük bir muhasebe ayrıntısı gibi görünür ama fiyatlama kararlarını doğrudan bozar.
Doğru zincir şudur: komisyon matrahı = satış fiyatı ÷ (1 + KDV oranı); komisyon = matrah × komisyon oranı. Temsilî bir örnekle: KDV oranı %20 olan bir üründe 1.200 TL etiket fiyatının matrahı 1.000 TL'dir. Komisyon oranınız varsayımsal olarak %15 ise komisyon, 1.200 TL'nin değil 1.000 TL'nin %15'i, yani 150 TL olur.
Hesabı 1.200 TL üzerinden yapan satıcı maliyetini 180 TL sanır. Tek üründe 30 TL'lik bu fark önemsiz görünür; aylık binlerce adette ise fiyat politikasını, kampanya kararlarını ve hangi ürünün kârlı sayıldığını tamamen yanlış kurar.
- Komisyonu KDV dahil fiyattan hesaplamak: maliyeti olduğundan yüksek gösterir, gereksiz zam ve kaçırılmış kampanya üretir.
- KDV'yi hiç hesaba katmamak: nakit çıkışını eksik öngörür, hakediş beklentiniz tutmaz.
- Genel oran tablosuyla hesap yapmak: mağazanıza bağlayıcı oran yalnızca Satıcı Paneli'ndeki anlaşma bilgilerinizdir.
Komisyon tutarına ayrıca KDV eklenir
Komisyon bir hizmet bedelidir. Hesaplanan komisyon tutarı size faturalanırken üzerine hizmet bedeli KDV'si eklenir. Yani yukarıdaki örnekte hesabınızdan çıkan tutar 150 TL değil, 150 TL artı KDV'dir.
Bu KDV muhasebe tarafında indirilecek KDV olarak kullanılabilir; dolayısıyla kâr tablonuza etkisi komisyonun kendisi kadardır. Ama nakit akışı tarafında dışarı çıkan para KDV dahil tutardır. Kâr hesabıyla nakit planını aynı sayı üzerinden kurmak, özellikle stok yenileme dönemlerinde likidite sıkışması üretir.
Pratik kural: kârlılık modelinizde komisyonu KDV hariç, nakit akışı modelinizde KDV dahil işleyin. İki tablo aynı sayıyı paylaşmamalı.
Komisyon tek kesinti değil: kalemler iki ayrı serviste durur
Satıcıların "hesap tutmuyor" dediği noktaların çoğu, tüm kesintileri tek yerde aramaktan kaynaklanır. Trendyol entegrasyonunda satış ve komisyon hareketleri Hakediş (Settlements) servisinde, geri kalan finansal kalemler ise Diğer Finansal İşlemler servisinde durur.
Bu ayrım şu yüzden kritik: yalnızca komisyon oranını modelleyen bir kârlılık tablosu; stopajı, platform hizmet bedelini, erken ödeme maliyetini ve iade faturalarını hiç görmez. Tek tek küçük yüzdelerdir, ama hepsi aynı ürünün üzerinden geçer ve düşük marjlı kategorilerde katkı payını sıfıra yaklaştırır.
- Hakediş servisi: Sale, Return, ManualRefund, Discount/DiscountCancel, TyDiscount/TyDiscountCancel, Coupon/CouponCancel, TyCoupon/TyCouponCancel, CommissionPositive/CommissionNegative, SellerRevenuePositive/Negative, ProvisionPositive/Negative, DeliveryFee, PayByLink gibi 20'yi aşkın işlem tipi.
- Diğer finansal işlemler: Stoppage (stopaj), CashAdvance (erken ödeme), WireTransfer, IncomingTransfer, ReturnInvoice, CommissionAgreementInvoice, PaymentOrder, DeductionInvoices, FinancialItem.
- Platform hizmet bedeli komisyondan ayrı bir kalemdir: DeductionInvoices kayıtları içinde transactionSubType=PlatformServiceFee filtresiyle izole edilir.
"Sattım ama para gelmedi" sorusunun teknik cevabı
Finansal kayıtlar sipariş teslim edildikten sonra oluşur. Sipariş alındığı anda değil, teslimat gerçekleştikten sonra hakediş kaydı doğar; bunun üzerine iade penceresi ve kategori vadesi eklenir.
Vadesi gelen işlemler için ödeme emri (paymentOrderId) tipik olarak çarşamba günleri üretilir. Dolayısıyla "bu hafta rekor sattım, para nerede" sorusunun cevabı çoğu zaman gizli bir kesinti değil, takvimdir.
Doğru kurgu: nakit planınızı sipariş tarihine göre değil, teslimat + iade süresi + vade zincirine göre yapın. Reklam bütçesi ve stok siparişi bu takvimle hizalanmadığında mağaza kâğıt üzerinde kârlı olduğu hâlde nakitsiz kalır.
Mutabakatı kuran iki kural
Birincisi: SellerRevenuePositive ile CommissionNegative kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Bunlara ayrı ayrı bakmak, aynı işlemin iki yüzünü iki ayrı olay sanmaya yol açar ve mutabakat hiçbir zaman tutmaz.
İkincisi: hakediş servisi tek sorguda en fazla 15 günlük tarih aralığı kabul eder. Aylık raporlama istiyorsanız veriyi parçalı çekip birleştirmeniz şarttır. Bunu elle yapan ekipler genellikle ayın bir bölümünü atlar ve tablo eksik kapanır.
Bu iki kural bilinmeden kurulan her kârlılık tablosunun sonucu aynıdır: mağaza panelde kârlı görünür, banka hesabında görünmez.
Bu hafta yapabileceğiniz 30 dakikalık kontrol
Aşağıdaki altı adım, danışmanlık almadan da kendi başınıza yapabileceğiniz bir ön denetimdir. Amacı kesin rakam üretmek değil, tablonuzdaki yapısal hatayı ortaya çıkarmaktır.
Çalışmayı bitirdiğinizde elinizde "komisyon yüzde kaç" değil, ürün bazında net katkı payı olur. Fiyat, kampanya ve reklam kararları ancak o tablodan sonra anlam kazanır. Kendi hakediş verinizi bu yapıda görmek isterseniz, ürün bazında katkı payı çıkaran bir ön analiz talep edebilirsiniz.
- Satıcı Paneli > anlaşma bilgilerinden mağazanıza bağlayıcı güncel komisyon oranlarını kategori bazında not edin.
- Kârlılık tablonuzda komisyon matrahının KDV hariç fiyat olduğunu doğrulayın; değilse formülü düzeltin.
- Nakit akışı tablonuza komisyon KDV'sini ayrı satır olarak ekleyin.
- Son üç ayın hakediş verisini 15 günlük parçalar hâlinde çekip işlem tipine göre gruplayın.
- DeductionInvoices içindeki PlatformServiceFee ve Stoppage kalemlerinin ürün grubu bazında ağırlığını ölçün.
- En çok satan 20 ürününüzü bu tam maliyet setiyle yeniden hesaplayın; büyük ihtimalle bir kısmı zararla satılıyor.