Hangi ifadeler sağlık beyanı sayılır?
Sağlık beyanı, bir ürünün hastalığı önlediğini, tedavi ettiğini veya iyileştirdiğini söyleyen ya da ima eden her ifadedir. Çerçeveyi kamuya açık mevzuat çizer: gıda tarafında Türk Gıda Kodeksi'nin beslenme ve sağlık beyanlarına ilişkin kuralları, kozmetikte Kozmetik Yönetmeliği yalnızca izinli iddialara alan tanır. Trendyol'un platform kuralları bu çerçeveyi ürün başlığından açıklamaya, görsel üzerindeki yazıdan müşteri sorularına verdiğiniz yanıtlara kadar bütün satıcı içeriğine uygular.
Satıcıların en sık düştüğü yanılgı, yasaklı ifadeleri kapalı bir liste sanmaktır. Panelde yayımlanan liste örnek niteliğindedir; listede geçmeyen ama aynı anlamı taşıyan cümle de beyan sayılır. “Kanseri önler” ile “hücreleri koruyarak vücudu hastalıklara karşı savunur” arasında denetim açısından fark yoktur — ikisi de tıbbi sonuç vaat eder.
| İfade | Değerlendirme |
|---|---|
| “Cilt bariyerini nemlendirir” | Uygun — kozmetik etki |
| “Egzamaya iyi gelir” | Yasak — hastalık iddiası |
| “1000 mg C vitamini içerir” | Uygun — içerik bilgisi |
| “Bağışıklığı güçlendirir, gribe yakalanmazsınız” | Yasak — koruma vaadi |
| “Yağ yakar, 2 haftada zayıflatır” | Yasak — fizyolojik sonuç vaadi |
Harf oyunu cezayı hafifletmez, ağırlaştırır
İçerikler yayına girdikten sonra da sürekli otomatik yasaklı kelime taramasından geçer. “K@nser”, “zayıflamaaa”, “ş3ker” gibi yazımlar bu yüzden iki kez kaybettirir: filtreye eninde sonunda takılır ve tespit edildiğinde bilinçli aşma girişimi olarak okunur. İhmalle kurulmuş bir cümle metin düzeltmesiyle kapanabilirken, harf oyunu kastı gösterdiği için dosyanız en ağır kalemlerden değerlendirilir.
Yaptırım merdiveni geniştir: yanıltıcı içerik ürünün kapatılması ve ihlal puanıyla başlar; alıcı sağlığını riske atan, mevzuata aykırı satış kapsamında görülen fiillerde tek seferde 48 puana kadar çıkılabilir — bu da hesabın kapanması demektir. Puan karşılıkları yayım tarihimiz itibarıyla geçerlidir; güncel tabloyu satıcı paneli duyurularından teyit edin.
Puan sistemi çoğu ihlalde kademeli işler; ancak alıcıyı zarara uğratma ihtimali görülen fiillerde doğrudan en üst basamak uygulanabilir. Sağlık beyanı, kullanıcı sağlığını doğrudan ilgilendirdiği için bu değerlendirmeye en yakın içerik ihlalidir.
Kozmetik, gıda ve takviyede sınır ayrı çiziliyor
Kozmetikte görünüm anlatılır, tedavi anlatılmaz
“Kırışıklıkların görünümünü azaltır” uygun bir kozmetik iddiasıdır; “kırışıklıkları yok eder” veya “cilt hastalıklarını giderir” değildir. Ölçüt basittir: ürün görünümü ve bakım deneyimini değiştirir, fizyolojiyi tedavi etmez.
Gıdada içerik bilgisi serbest, hastalık referansı yasak
Besin ögesi miktarı, menşe ve üretim yöntemi rahatça anlatılır. Onaylı beslenme beyanları (“lif kaynağı” gibi) mevzuattaki koşullarla kullanılabilir; herhangi bir hastalık adının geçmesi ise kategori fark etmeksizin ihlaldir.
Takviyede onay numarası ve belge düzeni şart
Takviye edici gıdalarda Tarım ve Orman Bakanlığı onayı ürünün kimliğidir; açıklamada “ilaç değildir, hastalık tedavisinde kullanılmaz” çerçevesinde kalın. Platform sizden her an ek belge isteyebilir; yayım tarihimiz itibarıyla 3 iş günü içinde sunulmayan belge, ürünün satışa kapatılmasına hatta hesap askısına kadar gider. Onay yazılarını panele yüklenmeye hazır tek bir klasörde tutun.
Güvenli metin yazımının üç ilkesi
Birinci ilke: içeriği anlatın — hammadde, miktar, üretim standardı. İkincisi: deneyimi anlatın — koku, doku, kullanım kolaylığı, ambalaj. Üçüncüsü: sonuç vaat etmeyin — cümlenizin öznesi vücudun bir işlevi olduğunda durup yeniden yazın.
Somut fark şöyle çalışır: 450 TL'lik bir kolajen takviyesinde “eklem ağrılarını keser, cildi gençleştirir” yazan satıcı hem ürününü hem puanını riske atar. “Her serviste 10 g tip 1 ve tip 3 kolajen, 80 mg C vitamini; şekersiz, tek kullanımlık saşe” yazan satıcı ise aynı alıcıyı kural içinde ikna eder — üstelik dönüşümü ölçülebilir bilgiyle kazanır.
Müşteri soruları da denetim kapsamındadır. “Romatizmaya iyi gelir mi?” sorusuna “evet, çok iyi gelir” yazdığınız anda beyanı kendi elinizle üretmiş olursunuz. Güvenli kalıp şudur: “Ürünümüz takviye edici gıdadır; hastalıklarla ilgili konularda hekiminize danışmanızı öneririz.”
Ürününüz kapatıldıysa izlenecek yol
Önce metni ve görsel üzerindeki yazıları tamamen temizleyin, sonra panelden itirazınızı belgelerinizle birlikte iletin. İtiraz metninde savunmadan çok düzeltmeyi gösterin: hangi ifadenin çıkarıldığını ve yeni metnin ne olduğunu açıkça yazın. Aynı ihlalin tekrarında puanlar katlanarak işlediği için düzeltmeyi tüm varyantlara ve benzer ürünlere aynı anda uygulayın.
Kalıcı çözüm ekip alışkanlığıdır: ürün metinlerini yayına almadan önce tek bir kişinin beyan süzgecinden geçirdiği basit bir onay adımı, 12 ürünün aynı anda kapatıldığı toplu taramalardan çok daha ucuzdur. Şüpheye düştüğünüz bir iddiayı yayına almadan hukukçunuza sormak, cezayı ödedikten sonra sormaktan her zaman ekonomiktir.