Zincirdeki sorumluluk nerede duruyor
Tüketici karşısında muhatap, ürünü satan taraftır. Tedarikçiden aldığınız ürünü kendi mağazanızdan sattığınızda, ayıplı mal hükümleri bakımından muhatap sizsiniz. Tedarikçiye rücu edebilirsiniz — ama bunun için bir sözleşme ve kayıt gerekir.
Pazaryeri tarafında da benzer bir mantık işler: platform, satıcı hesabıyla yapılan işlemden hesap sahibini sorumlu tutar. "Tedarikçim yanlış gönderdi" savunması ihlal puanını silmez.
Yazılı olması gereken altı madde
| Madde | Neyi karşılar | Yoksa ne olur |
|---|---|---|
| Ayıplı ürün ve iade | Kusurlu partinin geri alınması, bedel iadesi | İade maliyeti ve müşteri kaybı satıcıda kalır |
| Marka kullanım izni | Ürünü o marka adıyla listeleme hakkı | İlan kaldırılır, marka hakkı ihlali iddiası gelir |
| Stok ve termin taahhüdü | Söz verilen sürede teslim | Tedarik edememe cezası ve satıcı puanı düşüşü |
| Fiyat değişikliği bildirimi | Alış fiyatının haberli değişmesi | Zararına satış, kampanya taahhüdünün altında kalma |
| Belge yükümlülüğü | Fatura, uygunluk belgesi, garanti | Vergisel ve mevzuatsal sorun; platform belge isteyince açık kalır |
| Münhasırlık ve fiyat serbestisi | Aynı ürünü kimin, hangi fiyata satacağı | Tedarikçinizle aynı üründe rekabet edersiniz |
Bu maddelerin hiçbiri egzotik değil; hepsi yaşanmış sorunların karşılığıdır. Sözleşmeyi hazırlarken "bu bize olmaz" diye atlanan madde, olduğunda en pahalıya gelen maddedir.
Marka izni: en sık atlanan ve en riskli olanı
Bir ürünü marka adıyla listeliyorsanız, o markanın ilgili kanalda satılmasına izin verdiğini gösterebilmeniz gerekebilir. Yetkili satıcı belgesi, distribütör yazısı ya da fatura zinciri bu amaçla istenir.
Ürünü faturayla almış olmanız, o markayı çevrim içi kanalda satma hakkınız olduğunu kendiliğinden göstermez. Marka sahibi seçici dağıtım uyguluyorsa, faturaya rağmen ilanınız kaldırılabilir. İzni sözleşmede açıkça yazılı istemek en güvenli yoldur.
Kayıt tutmak sözleşme kadar önemli
Sözleşme haklıyken kazanmayı sağlar; kayıt ise haklı olduğunuzu gösterir. Şu üçü en azından tutulmalı:
- Parti/lot bilgisi. Hangi siparişte hangi partiden ürün gitti — kusur çıkarsa sadece o partiyi geri çağırırsınız, tüm stoğu değil.
- Teslim alma tutanağı. Gelen adet, hasar durumu, tarih. Sonradan çıkan eksik tartışmasını bitirir.
- Yazışma arşivi. Fiyat ve termin sözlerinin yazılı hâli. Telefonda verilen söz, uyuşmazlıkta yoktur.
Sözleşmeyi kim yazmalı
İnternetten indirilen şablon, kendi işleyişinize uymadığı yerde işe yaramaz; en kötüsü de yanlış bir güven duygusu verir. Tutar büyüdükçe bir avukata hazırlatmanın maliyeti, tek bir kusurlu partinin maliyetinin altında kalır.
Bu yazı hukuki görüş değildir; hangi başlıkların konuşulması gerektiğini gösterir. Somut metin, işinizin hacmine ve ürün grubuna göre hazırlanmalıdır.