Üç farklı rakam, üç farklı tanım
| Rakam | Neyi ölçer | Ne zaman değişir |
|---|---|---|
| Panel cirosu | Sipariş anındaki brüt satış | İptal ve iade geldikçe geriye dönük değişir |
| Hakediş tutarı | Kesintiler düşülmüş, ödenecek net | Vade dolduğunda kesinleşir |
| Muhasebe geliri | Fatura kesilen tutar | Faturalama dönemine göre; iade faturaları ayrı işlenir |
Bu üçünü aynı şey sanmak, mağazaların kârını yanlış hesaplamasının en yaygın sebebidir. Kâr hesabı yalnızca üçüncüsüyle yapılmalı, karar ise ikincisinin zamanlamasına göre alınmalıdır.
Panelden hakedişe: kesinti kalemleri
brüt satış 500.000 ₺ − iptal ve iadeler −72.000 ₺ = net satış 428.000 ₺ − komisyon −85.600 ₺ − kargo (satıcıya yazılan) −31.000 ₺ − kampanya katkı payı −18.400 ₺ − reklam harcaması −24.000 ₺ − hizmet / işlem bedelleri −6.200 ₺ = hakediş 262.800 ₺
Bu tabloda dikkat edilmesi gereken şey, kesintilerin net satış üzerinden değil, farklı tabanlardan hesaplanabilmesidir. Komisyon iade edilen üründen geri alınırken, kargo çoğu zaman geri gelmez. Bu yüzden iade oranı yüksek mağazalarda hakediş, beklenenden belirgin düşük çıkar.
En sık atlanan dört kesinti
- İade kargosu. Gidiş hesaba katılır, dönüş unutulur. İade oranı %20 olan bir mağazada bu kalem tek başına marjın bir puanını yiyebilir.
- Kampanya katkı payı. Kampanya döneminde ciro büyüdüğü için gözden kaçar; oysa doğrudan marjdan düşer.
- Reklam. Ayrı bir hesap gibi görülür ama aynı hakedişten karşılanır.
- Vade / finansman. Parayı geç almanın maliyeti hiçbir kalemde yazmaz. Stoku krediyle döndüren mağazada bu, gerçek bir giderdir.
Vadenin maliyetini görünür kılmak için basit bir yöntem: hakediş vadesi boyunca bağlı kalan tutarı, kendi finansman maliyetinizle çarpın. Bu rakamı aylık kâr tablonuza bir satır olarak ekleyin. Çoğu mağazada bu satır, sanılandan büyüktür.
Aylık mutabakat rutini
- Panel raporunu ve hakediş dökümünü aynı tarih aralığı için indirin.
- Brütten nete inen kalemleri yukarıdaki sırayla eşleştirin.
- Açıklanamayan farkı işaretleyin — genellikle iade zamanlaması ya da hizmet bedelidir.
- İade faturalarının muhasebeye doğru dönemde girdiğini kontrol edin.
- Kâr hesabını hakediş üzerinden değil, net satış eksi tüm giderler üzerinden yapın.
Bu rutin ilk ay iki-üç saat sürer, sonraki aylarda yarım saate iner. Karşılığında "ciro var ama para yok" sorusunun cevabı kalıcı olarak netleşir.
Ürün bazında kâr: asıl karar burada verilir
Mağaza geneli kâr, hangi ürünün kazandırdığını göstermez. Aynı mağazada tipik tablo şudur:
| Ürün grubu | Ciro payı | Kâr payı |
|---|---|---|
| En kârlı üçte bir | %35 | %78 |
| Orta üçte bir | %40 | %29 |
| En zararlı üçte bir | %25 | −%7 |
Bu dağılım çoğu pazaryeri mağazasında benzerdir: cironun dörtte biri kârı aşağı çeker. Ürün bazında kâr hesabı yapılmadığında bu üçte bir görünmez ve sıklıkla reklamla büyütülür — yani zarar hızlandırılır.