Sözleşme damga vergisi: imzayla doğan yük
Platform sözleşmelerinde vergisel yükler genel olarak satıcıya bırakılır; damga vergisi de bunlardan biridir. Damga vergisi, belirli tutar içeren kâğıtlarda o tutar üzerinden binde 9,48 oranında hesaplanır (yayım tarihi itibarıyla). Sözleşmede parasal bir bedel geçiyorsa rakam küçümsenmeyecek boyuta ulaşabilir: 2 milyon TL'lik bedel içeren bir taahhütte hesap yaklaşık 18.960 TL eder.
Muhasebecinize sorulacak sorular nettir: bu sözleşme damga vergisi doğuruyor mu, matrah nedir, beyanı kim ve hangi sürede yapacak? İmzadan sonra fark edilen damga yükümlülüğü cezalı tarhiyata dönüşebilir; imza öncesi sormak her zaman daha ucuzdur.
E-ticaret tevkifatı: hakedişten kesilen %1
Aracı platformlar üzerinden yapılan satışlarda, satıcıya aktarılan tutarlar üzerinden gelir ve kurumlar vergisine mahsuben tevkifat uygulaması getirildi; yayım tarihi itibarıyla oran %1. Bu bir ek vergi değil, peşin ödenen vergidir: yıl sonunda hesaplanan verginizden düşülür.
Nakit etkisini örnekleyelim: aylık 250 bin TL tevkifata tabi satışta her ay 2.500 TL kaynaktan kesilir; yıl boyunca biriken 30 bin TL'yi beyannamenizde mahsup edersiniz. Kârlılığınız düşükse mahsup edecek yeterli vergi çıkmayabilir ve iade süreci gündeme gelir — bu senaryoyu muhasebecinizle önceden konuşun.
İade dönen satışta kesintinin düzeltilmesi
Satış iade edildiğinde iş, faturayı iptal etmekle bitmez. KDV düzeltmesinin yapılması ve tevkifata konu olmuş satışın iadesinde kesintinin düzeltilmesi ya da mahsup dengesinin kurulması gerekir. Panel iade raporu ile muhasebe kayıtları eşleşmezse ya fazla vergi ödersiniz ya da eksik beyan riskini taşırsınız.
Pratik düzen şu: her ay kapanışında panelden iade dökümünü indirin; kesilen düzeltme faturaları ve kayıtlarla karşılaştırın. İade oranı %15'i bulan bir mağazada bu mutabakat, yıl sonunda ciddi tutarların yanlış tarafta durmasını önler.
Platform, vergi danışmanınız değildir
Platform kuralları, vergi mevzuatına uyumun satıcının sorumluluğunda olduğunu düzenler. Panel size fatura kesmenizi hatırlatır ama beyannamenizi doğrulamaz; kesintileri raporlar ama mahsubu sizin muhasebeniz yapar. Yıllık takvime üç sabit randevu koyun: ocakta sözleşme ve damga gözden geçirmesi, her geçici vergi döneminde tevkifat mahsubu kontrolü, her ay iade mutabakatı.
Örnek bir yıl: üç kalemin takvimi
Üç kalemi tek bir yıllık akışta birleştirelim. Yıllık 3 milyon TL tevkifata tabi satış yapan varsayımsal bir mağazada kaynaktan kesilen tutar 30 bin TL dolayında birikir; bu paranın geri kazanımı, geçici vergi dönemlerinde mahsubun düzenli işlenmesine bağlıdır. İşlenmezse kesinti, beyanname dönemine kadar atıl bir alacak olarak bekler.
| Dönem | Yapılacak iş |
|---|---|
| Her ay kapanışı | İade dökümü ile düzeltme kayıtlarının karşılaştırılması |
| Geçici vergi dönemleri | Birikmiş tevkifatın mahsup kontrolü |
| Sözleşme güncellemesi geldiğinde | Damga vergisi doğup doğmadığının sorulması |
| Yıllık beyanname öncesi | Kesinti belgeleriyle beyan tutarlarının mutabakatı |
Takvimin püf noktası sözleşme satırıdır: damga yükü yalnızca ilk imzada değil, parasal tutar içeren güncellemelerde ve ek protokollerde de gündeme gelebilir. Panelden onayladığınız her yeni metin için muhasebecinize aynı soruyu yeniden sordurun; soru bir dakika sürer, atlanan beyan yıllar sonra faiziyle döner.
Ölçek büyürken bir uyarı: satış kanalı sayınız arttıkça her kanalın kesinti ve belge düzeni farklılaşır. Kanal başına ayrı bir mutabakat sekmesi açmak, birbirine karışmış kayıtları sonradan ayıklamaya çalışmaktan her zaman ucuzdur.
Muhasebeciyle kontrol listesi
| Soru | Neden önemli? |
|---|---|
| Bu sözleşme damga vergisi doğurdu mu, beyanı kim yapacak? | Tek seferlik ama cezalı büyüyebilen yük |
| Tevkifatın oranı, matrahı ve mahsup takvimi ne? | Aylık nakit akışı ve geçici vergi planı |
| İade düzeltmeleri KDV ve tevkifat tarafında işleniyor mu? | Fazla vergi ödememek |
| E-arşiv düzenim satış kanalıyla uyumlu mu? | Belge cezalarını önler |
| Geçici vergi dönemlerinde mahsuplar yapılıyor mu? | Peşin ödenen verginin geri kazanımı |
Bu beş soruyu muhasebecinizle çeyrekte bir gözden geçirin; pazaryeri raporlarını toplantıya siz getirin. Muhasebenizin görmediği panel kesintisi, düzeltilemeyen kayıt demektir.
Oranlar, matrahlar ve beyan usulleri değişebilir; buradaki rakamlar yayım tarihi itibarıyla geçerli genel bilgidir. Kendi şirket türünüz ve rakamlarınız için kararı muhasebecinizle birlikte verin.