Tek bir stoksuz siparişin dört ayrı bedeli
- Kaybedilen satış. En küçük kalem ve tek görünen olan.
- Satıcı puanı. Tedarik edememe, puanı besleyen metriklerden biridir ve etkisi tek siparişle sınırlı kalmaz.
- Sıralama. Puan düşünce ürünlerin görünürlüğü azalır; bu, ölçmesi zor ama en pahalı kalemdir.
- Müşteri. İptal yaşayan müşterinin geri dönme ihtimali belirgin biçimde düşer.
Pazaryerinin müşteriye verdiği söz "sipariş ettiğin gelir"dir. Bu sözü bozan satıcı yalnızca kendi müşterisini değil platformun itibarını da etkiler. Yaptırımın sert olmasının sebebi budur; "bir kereden bir şey olmaz" varsayımı bu kalemde geçerli değildir.
Emniyet stoğu: kaç adet elde tutmalı
Emniyet stoğu, tedarik süresi boyunca beklenen satışın üstüne konan tampondur. Hesabı basittir ve tahmine göre çok daha güvenlidir:
emniyet stoğu = (en kötü günlük satış × en uzun tedarik süresi)
− (ortalama günlük satış × ortalama tedarik süresi)
örnek:
ortalama günlük satış : 8 adet en kötü gün : 20 adet
ortalama tedarik : 7 gün en uzun : 14 gün
(20 × 14) − (8 × 7) = 280 − 56 = 224 adet
yeniden sipariş noktası = ortalama satış × ortalama tedarik + emniyet
= 56 + 224 = 280 adet
Bu hesap ilk bakışta yüksek görünebilir. Ama alternatif, tedarik gecikmesinde stoksuz kalmaktır — ve yukarıdaki dört kalemlik faturayı ödemektir. Emniyet stoğunun maliyeti yalnızca bağlanan nakit ve depo alanıdır; stoksuz kalmanın maliyeti ise sıralamadır.
Çoklu kanal: en sık stoksuz kalma sebebi
Aynı stoğu birden fazla pazaryerinde ve kendi sitenizde satıyorsanız, senkronizasyon gecikmesi kaçınılmaz olarak stoksuz satışa yol açar. Beş dakikalık bir gecikme, yoğun saatte üç dört sipariş demektir.
| Yaklaşım | Nasıl çalışır | Riski |
|---|---|---|
| Manuel güncelleme | Gün sonunda elle düzeltme | Çok yüksek — yoğun günde kaçınılmaz stoksuz satış |
| Kanal başına stok ayırma | Her kanala sabit pay | Düşük ama verimsiz — bir kanalda biterken diğerinde stok bekler |
| Gerçek zamanlı entegrasyon | Tek havuz, anlık düşüm | Düşük — ama entegrasyon kesintisi için tampon gerekir |
| Havuz + tampon | Tek havuz, kritik üründe emniyet payı | En dengeli — çok satan üründe küçük tampon bırakılır |
Hangi üründe kaç gün stok tutmalı
Tüm ürünlere aynı stok politikasını uygulamak, hem nakit bağlar hem stoksuz bırakır. Ürünleri devir hızına göre ayırmak gerekir:
| Sınıf | Ciro payı | Stok politikası |
|---|---|---|
| A — hızlı devreden | Cironun ~%70'i | Yüksek emniyet stoğu, sık ve küçük alım |
| B — orta | ~%20 | Orta emniyet, düzenli alım |
| C — yavaş | ~%10 | Düşük ya da sıfır emniyet; siparişe göre tedarik |
Bu ayrım yapılmadığında sık görülen tablo şudur: nakit C sınıfı ürünlerde bağlıdır ve A sınıfı ürünler stoksuz kalır. Yani hem para bağlanmıştır hem satış kaybedilmiştir.
Stok bittiğinde ne yapmalı
- Ürünü silmeyin. Silmek satış ve yorum geçmişini de götürür.
- Stoğu sıfırlayın. Listeleme durur, geçmiş korunur.
- Reklamını durdurun. Stoksuz ürüne reklam vermek doğrudan bütçe yakar.
- Tedarik tarihini biliyorsanız planlayın. Dönüşte lansman gibi davranın; ürün bir süre görünürlük toparlamaya ihtiyaç duyar.
- Varyantlıysa yalnız o varyantı kapatın. Tüm ürünü kapatmak gereksiz kayıptır.